logo TO wit

Diafragma

De juiste combinatie van sluitertijd en diafragma levert een goed belichte opname. Het diafragma van een objectief is een een traploos variabele opening, waarmee je de hoevelheid licht die op een sensor valt, kan aanpassen  Bij een groot diafragma (zoals f/2.8) valt er meer licht op de sensor dan bij een klein diafragma (f/11). Een diafragma is gemaakt van over elkaar schuivende maanvormige lamellen, zodat er altijd een min of/ meer ronde opening blijf/t bestaan. Het diafragma bevindt zich in het objectief precies in wat het optische midden wordt genoemd. Dat is waar de lichtstralen de optische as kruisen.
In de P-stand kiest de camera een juiste sluitertijd/diafragma combinatie. We kunnen ook zelf het diafragma kiezen en de belichtingsmeter van de camera er de juiste sluitertijd bij laten bepalen. Dit heet diafragma-voorkeuze. Zo gebruik je het diafragma voor creatieve doeleinden. Een groot diafragma resulteert in een snelle sluitertijd en is daardoor geschikt om snel bewegende onderwerpen te ‘bevriezen’. Ook kan je met een groot diafragma de achtergrond onscherp maken. Hieronder zie je ter illustratie twee opnames gemaakt met een klein diafragma (f/22) en een groot diafragma (f/2.8)

Depth-of-Field 800p

Diafragmawaarde

Staat het diafragma helemaal open, dan komt de maximale hoeveelheid licht door het objectief. We noemen dit de lichtsterkte van het objectief. Het is de verhouding van de diameter van de stralingsbundel die aan de voorwerpszijde evenwijdig aan de as in het objectief valt, en door het objectief wordt doorgelaten, tot zijn brandpuntsafstand. We beschrijven een objectief altijd in combinatie van brandpuntsafstand met lichtsterke, bijvoorbeeld 35/f/2.0. De brandpuntsafstand is 35mm, de maximale diafragmaopening en daarmee de lichtsterkte van het objectief is f/2.0. Het getal waarmee men die opening aanduidt is de reciproke (omgekeerde) waarde van de relatieve opening 
(K=f/d). Je mag het verder vergeten, maar lees het nog eens terug, dan zie je dat het diafragmagetal gerelateerd is aan het objectief waarin het zich bevindt. En zo is het mogelijk dat een diafragma 11 op een heel klein miniobjectiefje dezelfde hoeveelheid licht doorlaat als een diafragma 11 op een heel groot objectief.
De reeks diafragma-openingen met bijbehorende getallen is op het eerste gezicht een wat vreemde reeks getallen:
1.2 - 1.4 - 2.0 - 2.8 - 4 - 5.6 - 8 - 11 - 16 - 22 - 32

Stops

Op het eerste gezicht ziet die getallenreeks er misschien apart of onlogisch uit. Maar er zit wel een systeem in de onderlinge verhouding tussen de bijbehorende diafragma-openingen. Elk volgende getal betekent een verdubbeling of halvering van de hoeveelheid licht dat de sensor bereikt. Met diafragma 8 komt er dus half/zoveel licht door het objectief als met diafragma 5.6. De stap van het ene naar het andere diafragmagetal noemt men een diafragmastop, of kortweg: stop. Deze term stamt uit de tijd dat het diafragma met een ring aan de buitenrand van het objectief werd ingesteld en er duidelijk voelbare klik-punten waren: de stops.
Raak niet in verwarring als je een diafragmagetal zoals 3.7 of 6.5 in je zoeker ziet. Omdat een diafragma traploos instelbaar is, zijn alle tussenliggende getallen denkbaar. De camera gebruikt die tussenliggende getallen ook om zo nauwkeurig mogelijk te belichten. Voor het gemak blijven veel fotografen met de vaste getallen werken.

Scherpte

Het diafragma beïnvloedt ook de scherpte van opnamen. Voor veel objectieven geldt dat ze hun optimale prestaties bereiken na 1 a 2 stops diafragmeren. Een objectief met een maximale lensopening van f/4.0 gaat dus vanaf/ f/5.6 of/ f/8.0 het mooiste resultaat leveren. Tegelijk heeft het weinig zin om verder te diafragmeren dan f/11. Een nóg kleiner gaatje levert geen scherper beeld op. Integendeel zelfs; door afbuigingsverschijnselen van het licht gaat enige scherpte verloren. Dergelijke hoge diafragma’s (f/22) past men dus alleen toe bij een overmaat aan licht, dat getemperd dient te worden of wanneer een maximale scherptediepte belangrijker is dan een perfecte afbeeldingskwaliteit.

Ontmoet ons

  KT photocontest wide400 20170704 bann veluwse