logo HO wit

Grijsfilter

Een grijsfilter is een filter dat alle kleuren in gelijke mate absorbeert. Neutraal dus. Daarom is de aanduiding ook ND-filter: Neutral Density. Waarom zou je dat willen? Wanneer een opname gemaakt moet worden waarbij zoveel licht aanwezig is dat het hanteren van een hoge sluitersnelheid én een kleine diafragma opening onvoldoende soelaas biedt, kan een deel van het licht worden tegengehouden met een grijsfilter. Eigenlijk een soort zonnebril dus. Maar dan volkomen kleurneutraal. Ook kan het voorkomen dat de fotograaf om creatieve redenen een lange sluitertijd wil hanteren. Het gebruik van een grijsfilter geeft dan de benodigde speelruimte. Het resultaat van een ND-filter is dat de belichtingstijd kan worden vertraagd. Men spreekt daarom ook wel over een vertragingsfilter.

ND400without ND400with
Overdag is zelfs bij een klein diafragma en een lage ISO instelling van de camera onvoldoende om een lange sluitertijd te kunnen kiezen zonder de opname te overbelichten. Met een Hoya ND-400 filter en een sluitertijd van 30 seconden ziet de wereld er anders uit en verandert het bewegende water in een misterieuze mist.

Factor

Grijsfilters van Hoya zijn verkrijgbaar in een reeks van tien verschillende sterkten, zodat een fotograaf precies het effect kan bereiken dat hij nastreeft.

ND2 - ND4 - ND8 - ND16 - ND32 - ND64 - ND100 - ND200 - ND500 - ND1000

Hoya kiest daarbij voor heldere aanduidingen van de vertraging: in het filtertype is de vertragingsfactor te lezen. Een ND4 filter is een filter waarbij de belichting verviervoudigd moet worden. Of anders gezegd: een ND4 filter laat slechts een kwart van de oorspronkelijke hoeveelheid licht door. Ander voorbeeld: een ND16 laat 1/16e van het aanwezige licht door. Deze factoren volgen dus dezelfde logica als belichtingsfactoren in de fotografie. Elke volle diafragma- of sluitertijdstop is een verdubbeling of halvering van de belichting. Feitelijk kan men de ND-getallen dus als stops zien. En uit de reeks blijkt dus dat Hoya grijsfilters levert in een reeks die het mogelijk maakt om de belichting met maximaal tien stops (ND 1000) te verminderen. Of meer, wanneer u filters stapelt (meer grijsfilters op elkaar schroeft).

De praktijk

Stel, u wilt een opname van een snelstromende rivier, waarbij het water als een waas vertoond wordt. Zoals de opname hierboven dus. Het aanwezige licht vraagt een sliutertijd-diafragmacombinatie van 1/100 bij f/5.6 (linker foto). Deze sluitertijd levert een lelijk effect: het water is niet wazig onscherp, maar ook niet gestoken scherp. U wilt daarom een sluitertijd van 4 seconden om het water echt in een waas te krijgen. Welke factor heeft u nodig? Gemakkelijk. De sluitertijd van één honderdste is een breuk, dus in feite (1 / 100 =) 0,01. 4 seconden is gewoon 4. We delen de gewenste sluitertijd (4) door de bestaande (0,01) en de uitkomst is: (4 / 0,01) = 400. U heeft dus een ND400 nodig om de gewenste vertraging te bereiken.